Waarschijnlijk herken je er wel eentje: je stelt vast dat …

• sommige mensen het niet zo nauw nemen met de opgelegde maatregelen;
• je huisgenoot plotseling wel heel veel oefent op zijn viool, saxofoon, gitaar, blokfluit, …;
• je pubers elkaar voor de derde keer die dag in de haren vliegen;
• de buurvrouw uit verveling weer maar eens haar gras afrijdt;
• je collega er gebruik van maakt om de kantjes eraf te lopen;
• je facebookaccount ontploft omdat die ene kennis de hele dag door foto’s post omdat hij niks anders meer te doen heeft;
• je kleuter weer eens naast het tekenpapier heeft gekleurd;
• …

Je ergeren en frustreren is één ding. Je frustratie uiten op een constructieve manier, eentje waarop je de relatie met de ander niet schaadt, een ander. In dit artikel gaan we hier dieper op in.

Aanleiding versus oorzaak

Als je meer inzicht wil krijgen in je eigen frustraties en hoe er constructiever mee om te gaan, kan het helpend zijn om te weten dat er een verschil is tussen de aanleiding van je ergernissen en de oorzaak ervan. Vaak vertellen we onszelf dat de ander de oorzaak is van onze frustratie. Dit is echter een misvatting.

Anderen kunnen de aanleiding zijn van onze frustraties, maar de oorzaak van onze ergernissen ligt bij onszelf. De oorzaak is namelijk altijd een behoefte die niet ingevuld is. Frustraties vertellen je iets over wat voor jou wezenlijk van belang is en wat nu in het gedrang komt. Neem daarom de tijd om erachter te komen wat het precies is, dat aandacht nodig heeft.

We bekijken enkele van de bovenstaande voorbeelden ter illustratie:

Op deze pagina kan je inspiratie vinden om bij je eigen frustraties op zoek te gaan naar jouw onderliggende behoeften op dat moment.

Omgaan met de situatie

Kijk je op deze manier naar frustraties, dan leg je automatisch de verantwoordelijkheid voor je ergernissen terug bij jezelf. Zo kan je een constructieve keuze maken in hoe je hiermee omgaat: sakkeren en snauwen op de ander of op zoek gaan naar je onderliggende behoeften en daaraan gekoppelde acties: zelf naar de overkant van de straat stappen, vragen om op een bepaald uur viool te spelen of gaan wandelen op dat moment, afspraken maken met elkaar, aangeven dat geruzie je ambeteert en dat je voorstelt om elk apart iets te gaan doen, …

Inzicht in je eigen frustraties levert uiteraard niet altijd het gewenste resultaat. Ondanks alle goede voornemens om je rust te bewaren, kan het zijn dat je toch rechtstreeks in de aanval gaat en vechten we soms met alle wapens die we hebben.

Toch is het belangrijk te weten: hoe vaker je aan de slag gaat met de omslag maken van ‘ik ben lastig en dat is zijn/haar schuld’ naar ‘ik ben lastig en ik zoek naar wat dat vertelt over mijn eigen behoeften’, hoe vaker je bewust zal kunnen kiezen voor je acties en hoe groter de kans dat je je eigen frustraties kunt ombuigen. Oefenen is dus de boodschap!

Elke Fierens

Het bericht Met z’n allen thuis: omgaan met frustraties en ergernissen verscheen eerst op Deelgenoten.

Het verlies aan controle weegt. Waar we de quote “relax, nothing is under control” tot voor kort speels gebruikten, zien we nu dat die een nieuwe dimensie krijgt.

Tegelijk zien we een enorme sterkte en veerkracht van hulp- en zorgverleners, mensen in voedingswinkels, in de transportsector, … En tal van hartverwarmende initiatieven om deze ‘helden’ een hart onder de riem te steken.

Zo mooi ook om te merken dat ieder van ons bijdraagt, elk op haar/zijn manier. Een sms, e-mail, kaartje, brief, … aan bekenden en onbekenden. Een boodschap voor iemand uit onze straat, een zachte wenk of glimlach aan een (verre) voorbijganger.

Om onze kracht en sterkte vast te houden is het eens te meer belangrijk om ons niet te laten meeslepen door gevoelens van angst en onzekerheid. En ja, die gevoelens mogen er zijn, ze horen erbij, maar we kunnen ervoor kiezen ze niet te voeden. Mindfulness-oefeningen kunnen ons hierin ondersteunen.

Dit kan een uitnodiging zijn om Mindfulness (weer) een plek te geven in ons leven. Om elke dag een meditatie in te bouwen en meerdere keren per dag een Ademruimte van enkele minuten te doen. Psychologen, coaches en therapeuten roepen op om regelmatig rust en ontspanning in te bouwen en wijzen op het nut van meditatie en yoga.

Met plezier geven we je hierbij enkele links en apps met oefeningen:

• Via deze link vind je geluidsbestanden van meditaties en yoga-oefeningen: korte en lange, Belgische en buitenlandse Mindfulness-trainers, meditatieleraren en -leraressen en yoga-docenten: KLIK HIER
• ‘Plum Village’ en ‘Insight Timer’ met verschillende oefeningen zijn apps die je kan installeren op je smartphone. Ook is er ‘Zen.nl’, een app wanneer je in stilte wenst te oefenen.
• Aarzel je of kom je er niet toe te oefenen? Dat is heel normaal nu. Dit filmpje kan je eventueel ondersteunen om de stap te zetten: KLIK HIER

Het bericht Uitnodiging tot mindfulness verscheen eerst op Deelgenoten.

Wij houden van werken met mensen en het verhogen van de verbondenheid. In de huidige situatie merken we dat dit wegvalt. We geven geen cursussen meer in levende lijve. We kunnen groepen niet langer in één ruimte samenzetten en zien welke chemische reacties, fijne ideeën, vonken en energie daar ontstaat. Net als iedereen, missen ook wij de menselijke interacties: zowel op professioneel als op persoonlijk vlak.

En toch. Toch is niet alles weg. Dit is ook het uitgelezen moment om nieuwe manieren van verbondenheid te zoeken. Manieren die niet zomaar of niet 100% kunnen vervangen hoe we ons doorgaans verbinden, maar die toch ook veel kunnen betekenen.

Verbinden in de werkcontext

Professioneel vullen wij dit zelf in met nieuwsbrieven boordevol inspiratie, een aangepast aanbod voor wie op dit moment ondersteuning nodig heeft, het – vanop afstand – begeleiden van leidinggevenden in het samenbrengen en -houden van hun team, online coaching, het ontwikkelen van een digitaal aanbod, dagelijkse online check-in momenten met het team, …

Digitale mogelijkheden

Maar ook op persoonlijk vlak zijn er vele mogelijkheden. Zo hebben mijn kinderen en (schoon)ouders het videobellen helemaal omarmd. We sturen vaker foto’s van kleine dingen die we anders misschien niet zouden delen: van de koekjes die we gebakken hebben, een grappige boomstronk die we tegenkomen tijdens een wandeling, een puzzel die we aan het maken zijn, …

Bellen en berichtjes sturen doen we nu niet enkel functioneel maar ook om de verbondenheid te vergroten. Het onderwerp maakt op zich niet uit, de kleine dingen zeggen al veel. Hét moment misschien om aan je (groot)ouders te vragen wat zij toch doen om de soep die typische lekkere smaak mee te geven?

Vanuit je kot krijg je echter heel wat minder nieuwe impulsen. Soms zijn er daarom minder dingen om over te praten. Ook het hebben over ‘diepere’ zaken is niet evident. Om dit soort gesprekken op gang te brengen, verwijzen we graag door naar Vertellis. Zij maken vragenkaartspellen, die speciaal voor deze periode ook digitaal verkrijgbaar zijn (zie hier).

Een andere mogelijkheid is samen op zoek gaan naar nieuwe ervaringen. Met een beetje creativiteit kan je bv. makkelijk samen een spelletje spelen via videochat. Voor sommige spelletjes bestaan er apps, zodat je ze elk vanop je telefoon samen kan spelen.

Ook kan je filmpjes opnemen en naar elkaar doorsturen. Het leuke is dat je deze filmpjes meerdere keren kan bekijken. Dit kan bv. helpend zijn voor mensen die niet zo open zijn aan de telefoon (denk maar aan kleine kinderen). Meestal zijn dit vrij grote bestanden die je niet altijd kan mailen, maar daar kunnen websites als WeTransfer je bij helpen.

Niet-digitale mogelijkheden

Hoe ging het vroeger ook al weer? Juist, je kan nog steeds brieven en kaartjes sturen: lange epistels of mooie kunstwerkjes. Ook hier geldt zeker: het is het gebaar dat telt. Nu er zo weinig gebeurt is het op allerlei manieren fijn om iets te horen van elkaar.

Een fijne combinatie van digitaal en analoog is het project van de Koning Boudewijnstichting. Zij bieden een ‘vanuitonskotkrant’ aan voor ouderen die geen toegang hebben tot digitale media. Familieleden kunnen online foto’s en teksten uploaden en de ontvanger krijgt om de zoveel tijd een geprinte versie hiervan via de post opgestuurd (zie hier).

***

Dit artikel werd geschreven door Ilona Sauwen.

Het bericht Nieuwe manieren van verbondenheid verscheen eerst op Deelgenoten.

Maatregelen die er zijn om ons te beschermen en die tegelijk ons doen en laten beperken, die zorgen dat we onze job niet kunnen doen – of toch niet op de manier waarop we willen, maatregelen die maken dat wij niet kunnen ontspannen zoals we willen, niet kunnen samenkomen met wie we willen.

Meer en meer mensen klagen. En samen met die klachten zijn er de mensen die zeggen ‘je mag niet klagen want …’ of ‘ik mag dan nog niet klagen want …’

Alle redenen die dan volgen kan je samenvatten onder de noemer ‘er zijn altijd mensen die het erger hebben.’ Hoewel dat zeer moeilijk objectief vast te stellen is (hoe meet je leed?), is het waarschijnlijk wel waar. Er zal altijd wel ergens iemand zijn die het erger heeft of die het in het verleden erger heeft gehad.

Maar mag je daarom niet klagen? In Verbindende Communicatie zeggen we het als volgt: als je je emoties oppot en je behoeften negeert ben je op weg om een lieve, dode mens te worden. Iemand waar je nooit echt contact mee kan maken. Al is de kans misschien groter dat voor je zover bent, op één of ander moment je potje overkookt en je ontploft op een manier waar je omgeving en jijzelf versteld van zullen staan.

Je kan klagen ook zien als een vorm van ventileren. En ventileren is belangrijk in deze tijden. Klagen is dan een manier om de vervelende gevoelens naar buiten te laten, net zoals je de vuile lucht naar buiten laat. Om op die manier frisse, gezonde lucht naar binnen te kunnen halen.

Door te kijken naar de gevoelens die je ervaart en – nog belangrijker – naar de onderliggende behoeften die deze gevoelens aanwakkeren, krijg je een nieuwe kijk op de soms uitzichtloze werkelijkheid. En zo kan je nieuwe energie vinden om er weer voor te gaan.

Zeg je bijvoorbeeld ‘ik wil weer op café kunnen gaan’, zoek dan uit welke behoefte hier het meest achter zit. Is het de vrijheid om te gaan en staan waar je wilt? Het contact met andere mensen? Het gevoel van samenhorigheid? De ontspanning? … Waarschijnlijk vervult ‘op café gaan’ heel wat verschillende behoeften tegelijk en is er niets dat dit helemaal kan vervangen. En daar mag je verdriet om hebben. Daar mag je over ventileren, om dan weer op zoek te gaan naar alternatieven om je behoeften te vervullen die wel kunnen binnen de huidige maatregelen.

***

Deze bijdrage werd geschreven door Ilona Sauwen

Het bericht Klagen over corona verscheen eerst op Deelgenoten.

Als we deze situatie bekijken door de bril van Verbindende Communicatie, zien we dat beide zijden van de medaille manieren zijn om bepaalde onvervulde behoeften in te vullen. Zo is er bijvoorbeeld de behoefte aan controle, voorspelbaarheid en zekerheid die nu sterk op de proef wordt gesteld.

Zoals steeds zijn er verschillende manieren om een gevoel van controle en voorspelbaarheid te creëren:

• Eén strategie is bijvoorbeeld het hamsteren. Door dit te doen ben ik zeker van mijn WC-papier, mijn melk, of mijn pastadozen. Dan weet ik dat ik en mijn gezin enkele weken kunnen overleven.
• Een andere strategie is vertrouwen op de overheid. Ze probeert heel duidelijk te maken dat er voorraden zullen blijven zijn: alle voorraadposten zijn tot aan de nok gevuld en het transportnetwerk blijft leveringen aanvoeren.
• Een derde voorbeeld zijn initiatieven van mensen in de buurt die ervoor zorgen dat iedereen toch zijn basisvoedingsmiddelen heeft (boodschappen doen voor buren, eitjes van je kippen uitdelen in de buurt, …).

Het is logisch dat je in eerste instantie reageert vanuit angst, tekort, strijd en onzekerheid. Bij elk nieuw angstig beeld vanuit Italië of Spanië of bij iedere nieuwe update uit onze ziekehuizen worden deze gedachten opnieuw aangesproken. Zelfs bij elk kuchje van een gezinslid, elk gevoel van ‘ben ik nu precies geen koorts aan het krijgen’ of elke ‘stramme of stijve spier’ is er eerst de vrees en angst.

Als je je hier bewust op focust, en je weet dat dat normaal is, kan er ruimte vrijkomen om een andere strategie te kiezen. Bijvoorbeeld meenaaien aan mondmaskers voor de medewerkers van rust- en verzorgingstehuizen, verbondenheid voelen door mee te klappen op straat uit respect voor verzorgend personeel, die alleenstaande vriendin eens opbellen en checken of alles goed gaat, …

Aan het gevoel van angst, de vrees voor tekort of de vrees voor het virus kunnen we deze dagen niet ontkomen. Je hiervan bewust zijn, en specifiek kiezen voor een strategie van verbinding is wel iets waarop we vat kunnen hebben. Het geeft ons zo een veel beter gevoel.

In tijden van verwarring en onzekerheid gaan mensen van nature elkaar opzoeken, geruststellen en nabij zijn. Net dat zijn de dingen die we nu niet kunnen of mogen doen. De uitdaging is toch verbinding te creëren op een andere manier.

***

Dit artikel werd geschreven door Emelie Carpentier.

Het bericht Hamsteren vs. nieuwe vrijwilligersinitiatieven: wat gebeurt er bekeken door de bril van Verbindende Communicatie? verscheen eerst op Deelgenoten.

De coronapandemie heeft ervoor gezorgd dat we nu al langer dan een jaar ‘binnen’ zitten en alleen ‘buiten’ mogen of anderen kunnen zien onder strikte voorwaarden. Dat dat voor velen van ons zwaar begint te wegen is een understatement.

Allerlei gevoelens zijn bij ieder van ons al de revue gepasseerd. Van onzekerheid, verrassing en angst in het begin, naar ergernis en frustratie nu het zo lang duurt en we onze vrijheid en autonomie wel heel erg beginnen missen. Ook het gemis aan contact met andere mensen is er natuurlijk, niet via een scherm maar écht, dichtbij anderen kunnen zijn.

Gevoelens van frustratie, onzekerheid, onmacht en boosheid kunnen ertoe leiden dat we boos worden naar anderen. En dat we van anderen – in onze bubbel, op straat, in de winkel, op het werk, … – ook wel eens een felle reactie krijgen. Dat kan maken dat we ons nog gefrustreerder en bozer gaan voelen. Soms kan het zo sterk in ons en anderen opborrelen dat het wel lijkt alsof we het niet meer in de hand hebben, dat een spreekwoordelijke druppel de frustratie-emmer kan doen overlopen.

Boosheid, frustratie en ergernis zijn gevoelens die ons een signaal geven over wat we belangrijk vinden en wat we missen: contact, vrijheid, verbinding, samenwerking, plezier, spelen, … Omgaan met onze en anderen hun boosheid kunnen we door de gevoelens en de noden die er oorzaak van zijn, ruimte te geven en te laten zijn.

Ook fysiek maken sterke gevoelens soms dat er een kleine kortsluiting komt in ons hoofd waardoor we impulsief en niet meer doordacht reageren. Voor we het weten ontsnappen soms uitspraken als: “ook voor u geldt de anderhalve meter” of “stop eens met dat eeuwigdurend geklaag en doe er iets aan” of “heb je niets beters te doen dan rond te hangen en je rommel te laten slingeren” of …

Gelukkig kan het anders. We hebben steeds de keuze in hoe we ons uiten en hoe we reageren op de boosheid van anderen. Reageren we met oordelen en verwijtende taal of reageren we met empathie en de-escalerende taal? Volgende tips kunnen je helpen om met empathie en de-escalerende taal te reageren.

Tips voor als je zelf boosheid voelt opkomen:

1. Stop en haal adem.
2. Wees je bewust van wat je tegen jezelf vertelt waardoor je nog bozer wordt. Bijvoorbeeld: “dat kan nu toch echt niet dat hij zo negatief over mij spreekt.”
3. Ga – als dat kan – even weg uit de situatie door bijvoorbeeld te zeggen “we hebben het er straks over.”
4. Ga in jezelf na wat je boos maakt. Bijvoorbeeld: ik heb zo’n nood aan rust of aan ruimte of respect of … Erken dat deze behoefte belangrijk voor je is.
5. Zeg wat je wilt zeggen in een “ik omdat ik” zin. Bijvoorbeeld: “ik zou het fijn vinden dat we even een pauze nemen omdat ik nood heb aan rust en ruimte.”

Tips in het omgaan met de boosheid van anderen:

1. Haal adem.
2. Reageer niet meteen op wat de ander doet of zegt (vermijd snelle escalerende reacties en strijd).
3. Stel een “jij omdat jij”  vraag aan de ander. Bijvoorbeeld: “ben je zo boos omdat het voor jou allemaal veel te traag gaat?”

***

Deze bijdrage werd geschreven door Mariet Ghaye.

Het bericht Over korte lontjes bij onszelf en anderen – en hoe je hiermee kan omgaan verscheen eerst op Deelgenoten.

Denk aan het gedwongen thuiswerk, gesloten scholen, ernstige inperking van het uitgaans- en ontspanningsleven… Mensen die spontaan contact missen, op mekaars lip zitten, gefrustreerd en gestresseerd raken. Met als gevolg een angstwekkende stijging van de mentale nood in alle leeftijdscategorieën en contexten, en een beduidende toename van grensoverschrijdend, agressief gedrag. 

Impuls biedt reeds geruime tijd trainingen aan in het ‘omgaan met agressie’ in het algemeen. Alle uitingen van agressie dus. De meer ‘hevige’ vormen, zoals vechten, brullen, dingen kapot gooien, stampen…  Maar ook de meer subtiele vormen zoals kleineren, manipuleren, chanteren en dergelijke. Het is niet verrassend dat heel wat intermenselijke relaties door de covidsituatie veel vatbaarder zijn voor al deze  vormen van grensoverschrijdend gedrag.

Steeds weer valt het op hoezeer dit vaak ‘klein’ begint en er geleidelijk aan een patroon insijpelt waarin het gedrag zich telkens herhaalt, verergert of verschuift. De betrokkenen hebben soms zelf niet door wat er eigenlijk aan de hand is. Niet alleen de ‘kleine’, maar ook de ‘grote’ agressie zijn mechanismen die zichzelf in stand houden. Ontzettend veel mensen, zowel slachtoffers als daders, voelen zich gevangen in de stroom van dit patroon.  

Naast het zoeken naar mogelijke oorzaken, is het van belang om alvast te focussen op het concrete gedrag zelf. 

Grensoverschrijdend gedrag doen stoppen vergt herhaald en duidelijk begrenzen en benoemen. Hierbij zijn zowel wat je doet of zegt belangrijk, als hoe. Kort door de bocht komen hier vaardigheden aan te pas. Het goede nieuws is dat iedereen die kan leren hanteren. 

In de cursus ‘Klein Geweld’ wordt er expliciet vertrokken van de meer subtiel scheefgetrokken omgangsvormen die mogelijks al maanden of jaren aan de gang zijn. Je kent ze wel, de terloopse uitingen van misprijzen, voor schut zetten, subtiel chanteren, quasi-opzettelijk negeren, intimideren… Soms slechts te merken aan een respectloze opmerking, een intonatie, een gezichtsuitdrukking of een klein gebaar. Achteraf zou je kunnen zeggen ‘daar is het mee begonnen’. Hoe tegenstrijdig het ook kan klinken, je zou dit alles bijna kunnen zien als klein geweld. Want het kruipt onmiskenbaar onder de huid van diegene voor wie het bedoeld is. Daarbij wordt het gaandeweg echt wel ‘gewelddadiger’.

Juist omdat het soms lange tijd zo subtiel is, is het niet gemakkelijk om het te herkennen en ermee om te gaan. Te vaak wordt er voorbijgegaan aan het kwetsende ervan, wordt het niet serieus genomen en vervolgens de fout bij zichzelf gelegd. Dat zo ervaren is zeer menselijk en normaal. Het is bovendien erg belangrijk om de onrespectvolle bejegening door de andere te (h)erkennen als een kwetsuur, als een sluipende en onterechte impact op je persoon. 

In dagdagelijkse interacties kunnen dergelijke omgangsvormen overal opduiken en soms hardnekkig voortbestaan in organisaties, gezinnen, scholen en andere situaties. 

Geprikkeld?

Impuls biedt de vorming ‘Klein Geweld’ aan waarin je als cursist leert om opnieuw te voelen wat die terugkerende bejegening met je doet, en om dit ernstig nemen. Je leert dit grensoverschrijdend gedrag zien als een machtspatroon dat onrecht doet aan de menselijke waardigheid en evenwaardigheid. Tenslotte ontdek je ingrediënten om geweldloos maar gedecideerd grenzen aan te geven en uit dit machtsspel te blijven, zodat het je minder machteloos maakt. 

Er wordt in de cursus erg interactief gewerkt, vertrekkend van eigen voorbeelden en ervaringen, en oefenen we met herkenbare casussen. 

***

Deze bijdrage werd geschreven door:

Rita Daneels

Klinisch psycholoog en trainer

Het bericht Over ‘Klein Geweld’ in Covid-tijden verscheen eerst op Deelgenoten.

• “Neen, we gaan niet zwemmen. Het zwembad is toe.”
• “Neen, we kunnen niet naar oma en opa gaan.”
• “Neen, ik kan nu niet me je spelen. Ik ben (thuis) aan het werken.”

Behoeften

Binnen Verbindende Communicatie gaan we ervan uit dat alles wat je doet of zegt en alles wat je niet doet of zegt te maken heeft met een bepaalde behoefte, een bepaalde waarde die je belangrijk vindt: liefde, respect, vrijheid, … .

Ik geef ouders die vinden dat ze veel “neen” zeggen tegen hun kinderen en het gevoel hebben dat ze vooral politieagent zijn, vaak de raad om minder “neen” te zeggen. Om daarentegen te kijken waarop ze wel “ja” kunnen zeggen.

In de situatie waarin we ons vandaag bevinden is dat iets moeilijker. Als het zwembad toe is, kan je daar niet naartoe. Als je de grootouders wil beschermen door afstand te houden, kan je ook daar niet even langsgaan. En als je thuis aan het werk bent, dan ben je aan het werk en kan je dus niet met je kinderen spelen.

En toch… Toch kan je zoeken of je aan de onderliggende behoefte van je kinderen kan voldoen, zonder daarom meteen aan de vraag te voldoen die ze stellen.

In de praktijk

Waarom gaat een kind graag zwemmen? Wat is er zo fijn aan? Is het het plezier van het in het rond spattende water? Is het de spanning van de waterglijbaan? Is het de unieke aandacht van de ouders, aangezien die in het zwembad niet afgeleid kunnen worden door hun smartphone? Naar het zwembad gaan vervult waarschijnlijk meer dan één behoefte. Toch kunnen ook andere activiteiten een waardig alternatief bieden als we kunnen ontdekken welke behoeften ‘gaan zwemmen’ vervult.

Als het echt te maken heeft met het water op zich kan een plons en spettermoment in het bad een alternatief zijn. Maar als het meer gaat om de unieke aandacht te hebben van de ouders kan dat evengoed door het spelen van een gezelschapsspel of het voorlezen van een verhaaltje waarbij mama of papa 100% aandacht heeft voor het kind.

Dezelfde oefening kan je doen met het bezoek aan de grootouders. Gaat het om het contact, dan kan je tekeningen maken, brieven schrijven en laten (video)bellen. Gaat het om het gevoel van verwend te worden dan kan je in deze periode misschien een paar verwennerijtjes toelaten: misschien wel een koek of snoepje geven wanneer je anders ‘neen’ zou zeggen of samen een film bekijken.

Ook bij het thuiswerken kunnen we dit toepassen. Daar gaat het niet alleen om de behoeften van je kinderen aan bijvoorbeeld plezier, verbinding of gezien worden, maar ook je eigen behoeften aan bijvoorbeeld efficiëntie, bijdragen aan of betrouwbaarheid (“als ik aan mijn collega’s of klanten beloof dat ik iets zal doen, dan moet ik dat ook waarmaken”). Vaak wordt er in dit geval gekozen voor de behoefte van de ene (“mijn kind gaat altijd voor, het werk zal moeten wachten”) of de andere (“dit werk moet nu eenmaal gebeuren, mijn kind zal dit moeten aanvaarden”).

Het alternatief is dat je op zoek gaat naar activiteiten die aan de behoefte van zowel het kind als de ouder voldoet. Als ouder kan dit bijvoorbeeld betekenen dat je je werkuren een beetje anders indeelt dan op een andere dag: op het moment dat de kinderen slapen, zodat je op andere momenten meer aan hen kan besteden. Of op het moment dat de andere ouder met de kinderen bezig is. Of op het moment dat ze via videobellen een spelletje spelen met oma en opa. Of dat je beseft dat je minder efficiënt zal kunnen werken en dit ook aangeeft aan je verantwoordelijke, collega’s of klanten.

Het lijkt niet altijd eenvoudig om dit soort alternatieven te ontdekken, al leert de ervaring dat de moeilijkste stap is om heel eerlijk bij jezelf te kijken welke behoeften er spelen. Eens je gevonden hebt welke behoefte echt belangrijk is, volgen de strategieën meestal snel.

Ilona Sauwen

Het bericht Kinderen in huis en thuiswerken: wat als je heel vaak ‘neen’ moet zeggen tegen je kinderen? verscheen eerst op Deelgenoten.

In gesprekken rond corona word je al snel in de ene of de andere hoek geduwd. Het is A of B, het is ofwel voor ofwel tegen mij. Het lijkt bijna onmogelijk om het gebruik van mondmaskers in de buitenlucht in vraag te stellen zonder dat je in het hokje wordt geplaatst van de coronaontkenners. Zo is het ook lastig om te bekennen dat je eigenlijk nog geen terrasje wilt gaan doen, zonder het verwijt te krijgen een bange wezel te zijn zonder eigen denkvermogen. 

Polarisatie, het is niet nieuw in onze samenleving en toch lijkt het nu in volle hevigheid los te barsten. De kloof tussen twee partijen lijkt zelfs dieper dan ooit. Misschien kijk je er net zoals ik met grote ogen naar en vraag je je af wat jij zelf kan doen als je met iemand in zo’n debat terecht komt, zeker als het gaat om iemand die je graag ziet en waarmee je de verbinding niet wil verbreken.

Vanuit Verbindende Communicatie zoeken we steeds naar manieren om uit de tegenstelling te geraken van juist/fout en eerder te kijken naar wat de waarden zijn die zich onder deze stellingen bevinden. Je kan blijven discussiëren door met zogenaamde ‘feiten’ over en weer te pingpongen, maar gaat het voor jou over winnen of verliezen? Of wil je begrijpen en begrip tonen voor de waarden en onderliggende noden van de ander? Wat zijn de (universele) behoeften van waaruit mensen deze posities innemen en zich daarin ingraven? Gaat het over vrijheid, of eerder over vertrouwen, om veiligheid, of eerder om structuur?

Dit klinkt misschien gemakkelijk, maar voor je  dit soort pittige gesprekken aangaat is het raadzaam om eerst zelf steviger in je schoenen te staan en te weten wat voor jou de basis is. Bij Verbindende Communicatie heet dit: starten met zelfempathie. 

Een voorbeeld

Wat gebeurt er bij jou als iemand je verwijt dat je niet zelfstandig nadenkt en blindelings de virologen gelooft? 

Gevoel: Word je kwaad of eerder triest? Schrik je ervan, maakt het je onzeker? Of ervaar je al deze gevoelens tegelijk?

Behoefte: En wat maakt dat je je zo voelt? Welke behoeften worden bij jou geraakt? Wat is er voor jou in deze kwestie echt belangrijk? Wil je erbij horen? Wil je dat de ander je begrijpt? Dat de ander je aanvaardt zoals je bent? Vind je ondersteuning belangrijk? Of wil je helemaal geen ruzie met die andere en hou je van harmonie en gelijkheid? 

Als je duidelijk te pakken krijgt welke behoeften voor jou spelen, zakken vaak ook je emoties: je weet waarover het voor jou gaat, je weet waar voor jou de focus ligt. Hierdoor wordt het voor jou waarschijnlijk al iets gemakkelijker om ook te luisteren naar de onderliggende nood van de ander. Welke boodschap zit er onder zijn of haar verwijten?

Terug naar het voorbeeld van daarnet:

• Wat maakt dat iemand zegt dat jij niet zelfstandig nadenkt en blindelings de virologen gelooft? 
• Wat is zijn/haar gevoel? Is het eerder verontwaardiging, ongeduld of teleurstelling?
• En wat is er voor hem/haar zo belangrijk? Zelfstandig beslissingen kunnen en mogen nemen, zelf verantwoordelijkheid (mogen) dragen voor je gedrag, erkenning voor de zware opofferingen die hij/zij al maakte? 

Hoewel we het belang van feiten niet ontkennen, weten we wel dat op het niveau van feiten en meningen zelden een oplossing te vinden is. Je kan er niet vanuit gaan dat alleen jij gelijk hebt als je kiest voor een ware dialoog, voor verbinding met de ander en je niet gewoon de conversatie wil winnen.

Door echt te luisteren naar de ander, door de ander echt de kans te geven om te delen waar het om draait zet je in op verbinding in plaats van op polarisatie. Wil je meer weten over oprecht luisteren naar anderen, lees dan zeker ook dit artikel.

Ilona Sauwen

Het bericht Een mogelijk antwoord op polarisatie in het Coronadebat verscheen eerst op Deelgenoten.

Ik stond even stil en vroeg me af of ik oprecht iedereen kon bedanken? Ook wie de afgelopen 24 maand andere keuzes heeft gemaakt dan ik? Zou het me lukken om achter dat gedrag een behoefte te ontdekken die ik herkende? 

Het is een vraag die ik zo vaak stel in groepen: “Wat is jouw behoefte? Wat zou de behoefte kunnen zijn van de ander?” Het besef dat achter alles wat je zegt en doet, achter alles wat je niet zegt en niet doet, een behoefte zit, is voor mij dé kern van Verbindende Communicatie. Want hoe kan je iemand nog als vijand zien als je behoeften herkent achter zijn/haar gedrag?

“When we understand the needs that motivate our own and others behavior, we have no enemies”- Marshall Rosenberg

Dat wil niet zeggen dat je het daarom eens bent met die persoon of dat jij tot dezelfde actie zou komen. Het begrip voor de achterliggende behoefte geeft wel ruimte tot dialoog, geeft plaats aan vrede, aan het geweldloze,…

Dus ik doe een poging.

Dank je wel aan wie zich altijd aan de regels hield: je zorgde er mee voor dat pieken in de ziekenhuizen niet te hoog werden en we tijdens heel de crisis (net) voldoende bedden intensieve zorgen hadden. Dank je wel aan wie dat niet deed: je toonde dat voor jezelf zorgen belangrijk is, ook al doe je dan niet wat anderen van jou verwachten. Dank je wel aan wie ging protesteren tegen alle regels: je wees erop dat wetgeving belangrijk is en dat tijdelijke maatregelen niet eindeloos moeten blijven duren. 

Dank je wel aan wie zich volledig liet vaccineren: je zorgde dat je zelf minder symptomen had en dat het virus minder kans kreeg om te circuleren. Dank je wel aan wie niet gevaccineerd is: je herinnerde ons eraan dat we uiteindelijk zelf verantwoordelijkheid mogen nemen over ons eigen lichaam en wat we daar wel of niet mee doen. Dank je wel aan wie zich eerst wel liet vaccineren maar geen 2e, 3e of 4e prik ging halen: je wees erop dat de ene stap niet automatisch op de andere volgt, dat je telkens opnieuw een andere keuze kan maken. 

Dank je wel aan wie zeker is dat corona voorbij is en nu 100 weken uitgaan aan het inhalen is: je toont ons het belang van plezier maken. Dank je wel aan wie nu met een FFP2-masker aan naar de winkel gaat: je vertelt ons dat we toch ook waakzaam moeten blijven. 

Dank je wel aan de mensen die geloven wat de overheid en de media ons vertelt: je zorgt mee voor stabiliteit en rust. Dank je wel aan iedereen die zijn eigen onderzoek deed: je maakte gebruik van de informatie die beschikbaar is en hielp mensen hun standpunt verduidelijken.

Dank je wel aan de mensen die zich helemaal herkennen in sommige van bovenstaande categorieën en helemaal niet in andere: je geeft ons helderheid en duidelijkheid en toont ons welke paden er zijn.

Dank je wel aan de mensen die zich herkennen in verschillende van de categorieën tegelijk: je leert ons dat de wereld vaak niet zwart-wit is en je het dus eens kan zijn met A én met B tegelijk. 

Tijdens het schrijven kwam ik al snel op meer behoeften waarom iemand iets zou doen dan ik eerst dacht. Wat me meteen ook rust bracht. 

Of ik al oprecht tegen iedereen ‘dank je wel’ kan zeggen omwille van hun gedrag sinds maart 2020, dat geloof ik niet. Dat is oké. Het geeft me het vertrouwen dat ik nog kan groeien in het geweldloze gedachtengoed.

***

Ilona Sauwen

Het bericht Dank je wel. Iedereen! verscheen eerst op Deelgenoten.